Rente uitgelegd in simpel Nederlands
Uit Libertarische Actie Wiki
Rente, ook wel interest of intrest, ontstaat omdat mensen een grotere voorkeur hebben voor om zaken in het heden te kopen dan in de toekomst. Hierdoor is het product in de toekomst minder schaars en dus goedkoper dan het product nu.
Het verschil tussen die twee prijzen noemen we de rente:
Rentepercentage = -(Prijs goed in de toekomst - Prijs toekomstig goed nu) / Prijs toekomstig goed nu * 100%
Inhoud |
Economisch
Wanneer krijg je rente?
Ondernemers krijgen rente, omdat zij investeren in een goed voor de toekomst. Dit kunnen machines, gebouwen, maar ook bijvoorbeeld ingrediënten voor een brood zijn. Wanneer zij geluk hebben, is er nog steeds vraag naar dat goed wanneer de "toekomst aanbreekt". Op dat moment loont het ondernemersrisico, omdat de ondernemer producten goedkoper kon inkopen dan wanneer die dat nu zou doen. De rente is dus gewoonweg een factor die deel uitmaakt van de winst of van het verlies.
Iedereen kan meeprofiteren van deze ondernemers door bijvoorbeeld te sparen en dus indirect geld uit te lenen aan deze ondernemers. Hoe meer mensen sparen en dus een lage voorkeur hebben voor goederen in het heden te kopen, hoe minder schaars het geld en dus hoe goedkoper de rente voor de lening die een ondernemer af zal sluiten. Door die lening kan de ondernemer investeren in bijvoorbeeld machines, gebouwen en huizen voor de toekomst. De markt anticipeert dus op de grotere vraag naar goederen die in de toekomst plaats zal vinden.
Andersom geldt natuurlijk ook dat wanneer mensen meer waarde hechten aan het kopen van goederen nu, hoe minder er gespaard zal worden. Hierdoor wordt het beschikbare geld om uit te lenen natuurlijk schaarser en zal de rente omhoog gaan. Dit zal leiden tot minder investeringen in de toekomst, omdat hier klaarblijkelijk geen vraag naar is.
Hoeveel rente krijg je?
Dat verschilt natuurlijk in het risico dat je neemt. Dit risico verschilt per goed waarin je investeert. De vraag naar huizen zal zo bijvoorbeeld een andere rente geven dan de vraag naar boten. En zelfs die rentes kunnen veranderen als de voorkeuren van mensen veranderen, zoals hierboven aangetoond is.
Waarom is de rente veelal gelijk per sector?
Dat is omdat in elke sector ondernemers competitief handelen ten opzichte van elkaar, om te zorgen dat de één niet heel veel goedkoper is dan de ander.
De gegeven rentes bij spaarrekeningen zijn veelal gelijk omdat deze een gespreide portefeuille hanteren, welke natuurlijk moet concurreren met de andere aanbieders van spaarrekeningen.
Interventie in de economie
Wat als de overheid de rente stuurt of laat sturen door een monopolie (Centrale Bank)?
Ieder mens heeft vrijwel andere voorkeuren dan een ander. De gezamenlijke tijdsvoorkeur van mensen bepaalt de rente op natuurlijkerwijze op de markt door het vraag- en aanbodmechanisme. De rente wordt dus gestuurd door acties van mensen.
Wanneer iemand de rente zou sturen, betekent dit dat niet meer naar de voorkeuren van mensen gekeken wordt en dus niet de werkelijkheid reflecteert. Ondernemers krijgen hierdoor verkeerde signalen over de tijdsvoorkeuren van mensen en zullen daardoor investeringen doen waar eigenlijk geen vraag naar is. Wijkt de afgedwongen kunstmatige rente heel erg af van de natuurlijke rente, is het mogelijk dat er zoveel verkeerde investeringen gedaan worden dat er een bubbel ontstaat. Wanneer deze bubbel barst spreekt men van een crisis. In zo'n crisis wordt de economie min of meer gezuiverd van al die op foute informatie gebaseerde investeringen.
Verder wordt een kunstmatige rente dus niet gebaseerd op de werkelijke rente. Het is ook vrij vreemd om te claimen dat iemand of een computer genoeg kennis over mensen zou hebben om te voorspellen wat alle inwoners van een land bijvoorbeeld gaan doen. Iedereen heeft voorkeuren voor in de toekomst, maar voor de economie is het alleen de uitgevoerde actie die telt. Daarnaast is het heel moeilijk de juiste timing te vinden en zelfs wanneer men die heeft, speelt de bureaucratie ook altijd nog een vertragende rol.
Ook kan men de de gebroken ruit toepassen, wanneer men ervan uitgaat dat de overheid dit doet omdat ze denkt dat dit mensen helpt:
- De overheid wilt het geld controleren, omdat ze denkt dat dit haar bevolking helpt. Ze bereikt hiermee echter het tegenovergestelde, omdat hierdoor niet naar de werkelijke voorkeuren van mensen wordt gekeken. Dit is zelfs schadelijk, omdat zo in totaal verkeerde dingen geïnvesteerd wordt en een crisis die dit moet herstellen kan ontstaan.
Hoe zit het met inflatie?
De overheid heeft ook een ander belang in het monopolie op het geld. Wanneer ze namelijk geld bij laat drukken, wordt het geld minder schaars en dus minder waard. Wanneer dan het getal wat de staatsschuld vaststelt gelijk blijft, gaat dus wel de werkelijke waarde van de staatsschulden omlaag. Dit is gewoonweg een manier van schulden verminderen.
Ook heeft de overheid vaak als eerste beschikking over dit geld, wanneer het nog het minste in waarde is afgenomen. Degenen die als laatste het in circulatie gebrachte geld krijgen, merken dus het meeste van het in waarde afgenomen geld. Dit uit zich vooral in hogere prijzen voor producten, omdat hetzelfde bedrag aan geld niet meer dezelfde werkelijke waarde heeft. Dit noemt men inflatie. Misschien heeft u al wel ooit gehoord dat men vroeger een pilsje voor 1 cent kon kopen.
Inflatie is dus in principe een verborgen belasting, want uw spaargeld wordt minder waard. Niemand compenseert uw verlies daarvoor namelijk. Zelfs als uw loon met de inflatie mee stijgt, zult u alsnog achter de feiten aanlopen.
Cultuur-historisch
Waarom hoor je Adam Smith en Karl Marx hier niet over?
Adam Smith heeft de rente nooit goed kunnen verklaren en het was deze inconsistentie die Karl Marx gebruikte om zijn communistische theorie te vormen. Marx stelde namelijk dat deze "onverklaarde winst" de uitbuiting van de arbeider door het kapitaal was. Dit was onterecht, want dat was gewoon een natuurlijk feit van iedere economie: de rente.
Door dit te erkennen valt het fundament onder het Marxisme vandaan en is het dus jammer dat die theorie zoveel invloed heeft gehad.
