Vertaling Anarchist Theory FAQ van Bryan Caplan
Uit Libertarische Actie Wiki
Het Engelse origineel: http://econfaculty.gmu.edu/bcaplan/anarfaq.htm
Vaak gestelde vragen over Anarchie
of
In plaats van vaak gestelde vragen, door een man te druk om er een te schrijven
door Bryan Caplan (bcaplan@gmu.edu)
Versie 5.2
Ik stem van harte in met het motto - "De overheid die het minste regeert is het beste;" en ik zou graag zien dat daar sneller en systematischer naar gehandeld wordt. In de praktijk, zal het uiteindelijk neerkomen op dit, wat ik ook geloof, - "Dat de overheid die niet regeert het beste is, " en wanneer men er bereid voor is, zal men die vorm van regeren hebben.
--Henry David Thoreau, "On the Duty of Civil Disobedience"
Sommige schrijvers hebben nogal de samenleving met een overheid verward, waarbij zij tussen de twee weinig onderscheid maakten, terwijl ze daarentegen niet alleen verschillend zijn, ze hebben een andere oorsprong... De samenleving is in elke staat een zegen, maar de Overheid is, zelfs in zijn beste vorm, niets behalve een noodzakelijk kwaad; in zijn slechtste vorm, een ondraaglijke.
--Thomas Paine, Common Sense
Zij [de Marxisten] betogen dat alleen een dictatuur -hun dictatuur natuurlijk- de wil van het volk kan voortbrengen, terwijl ons antwoord hierop is: Nee, dictatorschap kan elk ander doel hebben behalve die van zelf-bestendiging, en zal alleen slavernij verwekken in de mensen die het gedogen; vrijheid kan alleen verkregen worden door vrijheid, dat wil zeggen door een universele opstand namens de mensen en vrije organisatie van zwoegende massa's van onderaf.
--Mikhail Bakunin, Statism and Anarchism
In de bestaande Staten wordt een nieuwe wet gezien als een remedie voor het kwaad. In plaats van zelf te veranderen wat slecht is, gaan mensen vragen om een wet die het verandert. Wanneer de weg tussen twee dorpen slecht is, zegt de boer: "Er moet een wet komen voor degelijke wegen." Wanneer een parkwachter misbruik maakt van de behoefte van de geest van hen die hem met slaafse gehoorzaamheid volgen en één van hen beledigd, zegt de beledigde man: "Er moet een wet komen die de parkwachters beveelt aardiger te zijn." Wanneer er stagnatie in de landbouw of handel plaats vindt, stelt de boer, de vee-fokker of de maïs-speculant: "Beschermende wetgeving, dat hebben we nodig." Helemaal tot aan de oude kledingmaker is er niemand die niet naar een wet verlangt om zijn eigen handeltje te beschermen. Wanneer de werkgever de lonen verlaagt of de werkuren verhoogt, zegt de politicus in spe: "We moeten een wet hebben die dat alles in orde maakt." In het kort, een wet voor overal en voor alles! Een wet over mode, een wet over dolle honden, een wet over de deugd, een wet die een einde maakt aan alle ondeugden en al het kwaad, welke het gevolg zijn van menselijke luiheid en lafheid.
--Peter Kropotkin, "Law and Authority"
[W]ie vrijheid verlangt, zou deze vitale feiten moeten begrijpen, te weten: 1. Dat ieder mens die geld stopt in de handen van een zogenoemde "overheid" hen een zwaard geeft wat tegen zichzelf gebruikt zal worden, om meer geld van hem af te persen en ook om hem te onderwerpen aan haar willekeur. 2. Dat zij die zijn geld zullen afnemen, zonder zijn toestemming, dit in de eerste plaats zullen gebruiken voor verdere roof en slavernij, wanneer hij verondersteld hun vereisten te weerstaan in de toekomst. 3. Dat het geheel absurd is om aan te nemen dat een menselijke instantie ooit iemands geld zonder zijn toestemming af zou nemen, voor een object waarvoor zij beweren het van hem af te nemen; namelijk, de bescherming van hem. Want waarom zouden zij hem willen beschermen, wanneer hij niet wenst dat zij dat doen?... 4. Als een man "bescherming" wil, is hij bekwaam genoeg om dit zelf te kopen; en niemand krijgt de kans om hem te beroven en hem te "beschermen" tegen zijn wil. 5. Dat de enige zekerheid die men kan hebben voor politieke vrijheid, bestaat uit het eigen geld in eigen zakken te houden, totdat zij gegarandeerd worden, volledig bevredigend voor zichzelf, dat het gebruikt zal worden zoals zij willen dat het gebruikt moet worden, in hun voordeel, en niet in hun nadeel. 6. Dat geen enkele zogenoemde overheid redelijkerwijs voor een moment vertrouwd kan worden, of redelijkerwijs van verondersteld kan worden dat ze eerlijke doeleinden in het oog hebben, langer dan dat ze volledig van vrijwillige steun afhankelijk is.
--Lysander Spooner, No Treason: the Constitution of No Authority
Wanneer we kijken naar de zwarte geschiedenis van massamoorden, uitbuiting, en tirannie door de eeuwen heen geheven op de samenleving door de overheden, hoeven we niet ongenegen te zijn om de Leviathan Staat te laten varen en... vrijheid te proberen.
--Murray Rothbard, For a New Liberty
Wat is anarchisme? Welke overtuigingen delen anarchisten?
Anarchisme wordt door The American Heritage College Dictionary omschreven als "De theorie of doctrine dat alle vormen van overheid onnodig, onderdrukkend, en ongewenst zijn en afschaft moeten worden." Het anarchisme is een negatief; het heeft dat ene ding, namelijk dat de overheid slecht is en afgeschaft moet worden. Afgezien van dit definiërend dogma, zal het moeilijk zijn om een geloof te vinden dat alle anarchisten delen. Net zoals atheïsten elk standpunt consistent met het niet-bestaan van God kunnen ondersteunen of bestrijden, kunnen anarchisten - en dat gebeurd ook - al-dan-niet alle standpunten omarmen die in overeenstemming zijn met het niet bestaan van de staat.
Zoals verwacht kon worden, zijn verschillende anarchistische groepen constant bezig om andere anarchisten met verschillende opvattingen als anders te definiëren, net zoals veel Christenen zeggen dat hun sekte het enige "ware" Christendom is en vele socialisten zeggen dat hun socialisme het enige "echte" socialisme is. Deze vaak-gestelde-vragen nemen wat mij betreft een onpartijdige kijk, aangezien dergelijke tactieken zinloos zijn en alleen maar het debat over de inhoudelijke vraagstukken verhinderen. (NB Op de voorgaande definitie is verschillende keren kritiek geleverd. Om mijn Appendix te lezen over het definiëren van anarchisme, klik hier.)
Waarom zou men überhaupt anarchisme in overweging moeten nemen?
In tegenstelling tot de vele waarnemers van de geschiedenis, zien anarchisten een rode draad in de meeste problemen van de mensheid: de staat. Alleen al in de 20e-eeuw hebben overheden ruim 100 miljoen mensen vermoord, zij het in oorlogen, concentratiekampen, of door de mens gemaakte hongersnoden. En dit is slechts een voortzetting van een schijnbaar eindeloos historisch patroon: bijna sinds het begin van de opgetekende geschiedenis, hebben overheden bestaan. Zodra ze ontstonden, stonden ze een heersende klasse toe om te leven van de arbeid van de gewone mensenmassa; en deze heersende klassen hebben over het algemeen hun onrechtvaardig verkregen inkomen gebruikt om legers op te zetten en oorlog te voeren ten behoeve van een groter invloedsgebied. Tegelijkertijd hebben overheden altijd onpopulaire minderheden en dissidenten onderdrukt, net zoals de inspanningen van genieën en pioniers die de mensheid naar nieuwe intellectuele, morele, culturele en economische hoogten wilden brengen. Door de profijten van producenten over te dragen aan de heersende elite van de staat, hebben staten iedere stimulans voor voor economische groei op de lange termijn verworgen en dus de opgang van de mensheid uit armoede gesmoord. Tegelijkertijd hebben overheden wel altijd die profijten gebruikt om haar eigen macht te versterken.
Wanneer de staat zo een naaste oorzaak is van zoveel onnodige ellende en wreedheid, zou het dan niet wenselijk zijn om de alternatieven te onderzoeken? Misschien is de staat een noodzakelijk kwaad wat wij niet kunnen elimineren. Maar misschien is het eerder een overbodig kwaad welke wij accepteren uit traagheid, terwijl een totaal verschillende maatschappijvorm een grote verbetering zou zijn.
Zijn anarchisten niet voor chaos?
Per definitie zijn anarchisten enkel tegen een overheid, niet tegen orde of de maatschappij. "Vrijheid is de moeder, niet de dochter van orde", schreef Proudhon, en de meeste anarchisten zullen geneigd zijn daarmee in te stemmen. Normaal gesproken verlangen anarchisten naar de afschaffing van de staat, omdat ze denken dat ze iets beters te bieden hebben, niet uit een verlangen naar rebellie als zodanig. Of zoals Kropotkin het uitdrukte, "De vernietiging van de bestaande orde is niet mogelijk, indien op het tijdstip van het omver werpen het idee van wat er in de plaats zal komen van dat wat vernietigd zal worden niet altijd aanwezig is in onze gedachten. Zelfs theoretische kritiek op de huidige situatie is onmogelijk, tenzij de criticus een min of meer duidelijk beeld in gedachten heeft van wat hij zou willen hebben in plaats van de huidige staat. Bewust of onbewust, het ideaal, de conceptie van iets beters wordt gevormd in de gedachten van ieder die kritiek heeft op sociale instellingen."
Er is een anti-intellectuele tak van het anarchisme, die voorstander is van chaos en vernietiging als doel op zich. Terwijl mogelijk een meerderheid van die mensen zichzelf anarchist noemden, is dit niet een prominente gedachtegang van degenen die daadwerkelijk tijd hebben doorgebracht met denken en schrijven over anarchistische theorie.
Zijn anarchisten niet voor de afschaffing van familie, eigendom, religie en andere sociale instituten naast de staat?
Een aantal anarchisten hebben gepleit voor de afschaffing van een of meer van bovenstaande zaken, terwijl anderen dat niet hebben gedaan. Voor sommigen, zijn deze allemaal slechts een andere vorm van onderdrukking en overheersing. Aan anderen, zijn ze de vitale intermediaire instellingen die ons beschermen tegen de staat. Voor weer anderen, zijn een aantal van de genoemde zaken goed en anderen zijn slecht, of misschien zijn ze slecht zijn op dit moment, maar verdienen ze hervorming.
In welke categorieën kunnen anarchisten ingedeeld worden?
Zoals duidelijk zal worden voor de bezoekers anarchistische websites, zijn er twee nogal uiteenlopende gedachtegangen in het anarchistisch denken. De eerste is algemeen bekend als "links-anarchisme," en omvat anarcho-socialisten, anarcho-syndicalisten en anarcho-communisten. Deze anarchisten geloven dat in een anarchistische maatschappij, mensen de rol van private eigendomsrechten zullen of moeten laten varen of sterk verminderen. Het economisch systeem zou worden georganiseerd rond coöperaties, arbeiders als ondernemingbezitters, en / of gemeenschappen. Een belangrijke waarde in deze anarchistische gedachtegang is het egalitarisme, de opvatting dat ongelijkheden, met name van rijkdom en macht, ongewenst, immoreel en sociaal voorwaardelijke zijn.
De tweede is algemeen bekend als "anarcho-kapitalisme." Deze anarchisten geloven dat in een anarchistische maatschappij, mensen niet alleen privé eigendom zullen of behoren te behouden, maar breiden dit ook uit om het gehele sociale domein te omvatten. Geen enkele anarcho-kapitalist heeft ooit het recht van mensen om vrijwillig hun privé-eigendom te bundelen en een coöperatie, een onderneming van arbeiders of gemeenschap te vormen ontzegd; maar ze geloven ook dat een aantal eigendommen, inclusief organisaties als corporaties, niet alleen volstrekt legitiem zijn, maar waarschijnlijk de meest voorkomende economische organisatievorm onder het anarchisme zijn. In tegenstelling tot de links-anarchisten, hechten anarcho-kapitalisten doorgaans weinig of geen waarde aan gelijkheid, omdat zij geloven dat ongelijkheid in alle dimensies -inkomen en welvaart inbegrepen- niet alleen perfect legitiem is zolang ze "op de juiste manier verkregen is", maar ook een natuurlijk gevolg is van menselijke vrijheid.
Een groot deel van links-anarchisten is uiterst sceptisch over de anarchistische geloof van anarcho-kapitalisten, met het argument dat de anarchistische beweging historisch duidelijk links is. Naar mijn mening, is het herschrijven van een groot deel van de geschiedenis nodig om deze bewering te handhaven. In "European Socialism: A History of Ideas and Movements" van Carl Landauer (gepubliceerd in 1959 voordat er een belangrijk modern anarcho-kapitalistisch werk geschreven was), stelt deze grote socialistische historicus vast dat:
"Om zeker te zijn, er is een verschil tussen het individualistisch anarchisme en collectivistisch of communistisch anarchisme; Bakoenin noemde zichzelf een communistisch anarchist. Maar de communistische anarchisten erkennen ook niet enig recht van de samenleving om het individu te dwingen. Zij verschillen van de anarchistische individuen met hun overtuiging dat men, wanneer bevrijd van dwang, vanzelf bij vrijwillige verenigingen van het communistische type zal gaan, terwijl de andere tak geloofd dat een vrij persoon een hogere mate van isolatie zal prefereren. De communistische anarchisten verwerpen het recht op particulier eigendom dat in stand gehouden wordt door de macht van de staat. De individualistische anarchisten zijn geneigd om prive-eigendom als een noodzakelijke voorwaarde voor individuele onafhankelijkheid te handhaven, zonder volledig antwoord op de vraag te geven hoe eigendom gehandhaafd kan worden zonder rechtbanken en politie."
Eigenlijk schreven zowel Tucker als Spooner over het vermogen van de vrije markt om juridische- en beschermingsservices aan te bieden, zodat de opmerking van Landauer zelfs in 1959 niet nauwkeurig was. Maar het interessante punt is dat vóór de opkomst van het moderne anarcho-kapitalisme Landauer het nodig vond om twee takken van het anarchisme onderscheiden, waarvan hij er maar één binnen de brede socialistische traditie achtte.
Is anarchisme hetzelfde als het libertarisme?
Dit is eigenlijk een ingewikkelde vraag, omdat de term "libertarisme" zelf twee zeer verschillende betekenissen heeft. In Europa in de 19e eeuw, was het libertarisme een populair eufemisme voor links-anarchisme. De term sloeg echter niet echt aan in de Verenigde Staten.
Na de Tweede Wereldoorlog stelden veel Amerikaanse pro-vrije markt intellectuelen zich op tegen het traditionele conservatisme en zochten naar een nieuw label om hun positie te beschrijven, welke uiteindelijk "libertarisme" werd. ("Klassiek liberalisme" en "markt liberalisme" zijn alternatieve namen voor dezelfde essentiële positie.) Het resultaat was dat in twee verschillende politieke culturen die zelden communiceerden met elkaar, de term "libertarisme" werd gebruikt in twee zeer verschillende manieren (NOOT VERTALING: In het Nederlands gebruikt men libertair voor links-anarchisme en libertariër voor markt-anarchisme). Tegenwoordig heeft in principe het Amerikaanse gebruik de volledige academische politieke theorie overgenomen (waarschijnlijk als gevolg van Nozick's invloed), maar het Europese gebruik is nog steeds populair bij veel links-anarchistische activisten in zowel Europa als de VS.
De begripsverwarring werd verder bemoeilijkt toen een deel van de vroege na-oorlogse Amerikaanse libertariërs vastgesteld hadden dat de logische consequentie van hun mening in feite een variant van het anarchisme was. Zij hebben de term "anarcho-kapitalisme" aangenomen om zich te onderscheiden van het meer gematigde libertarisme, maar over het algemeen waren zij nog steeds gelukkig zich te identificeren met de bredere libertarische vrije markt beweging.
Is anarchisme hetzelfde als het socialisme?
Wanneer we de traditionele definitie van het socialisme accepteren - "het pleiten voor productiemiddelen als overheidseigendom" - lijkt het erop dat anarchisten per definitie geen socialisten zijn. Maar als we met socialisme iets meer insluitends bedoelen, zoals "pleiten voor een sterke beperking of afschaffing van prive-eigendom", dan wordt de vraag complexer.
Onder de tweede gegeven definitie, zijn sommige anarchisten socialisten, maar anderen niet. Buiten de Anglo-Amerikaanse politieke cultuur, is er een lange en nauwe historische relatie tussen de meer orthodoxe socialisten die pleiten voor een socialistische regering, en de anarchistische socialisten die verlangen naar een soort van gedecentraliseerd, vrijwillig socialisme. De twee groepen willen allebei het privé-eigendom ernstig beperken of afschaffen en vallen beide groepen dus onder de tweede definitie van het socialisme. Echter, de anarchisten willen zeker niet dat de overheid de middelen van de productie in bezit heeft, want zij willen überhaupt niet dat de overheid bestaat.
Het geschil van anarchisten met de traditionele socialisten - een geschil het best geïllustreerd door de bittere strijd tussen Karl Marx en Michail Bakoenin om de heerschappij in de 19e-eeuwse Europese arbeidersbeweging - is vaak omschreven als een meningsverschil over "middelen". Uitgaande van deze interpretatie, zijn de socialistische anarchisten en de staatssocialisten het erover eens dat een gemeenschappelijke en egalitaire samenleving wenselijk is, maar beschuldigen elkaar van het voorstellen van een ineffectief middel om dat te bereiken. Echter, dit onderschat waarschijnlijk het conflict, dat ook over meer fundamentele waarden gaat: socialistische anarchisten benadrukken de behoefte aan autonomie en het kwaad van autoritarisme, terwijl de traditionele socialisten hebben vaak dergelijke bezwaren gekleineerd als "bourgeois".
Wanneer we kijken naar de Anglo-Amerikaanse politieke cultuur, is het verhaal heel anders. Virulent anti-socialistisch anarchisme komt daar veel vaker voor, en dat is sinds het begin van de 19e-eeuw zo geweest. Groot-Brittannië was de thuisbasis van vele intens anti-socialistische quasi-anarchistische denkers van de 19e-eeuw, zoals Auberon Herbert en de vroege Herbert Spencer. De Verenigde Staten waren zelfs een nog vruchtbaardere grond voor individualistisch anarchisme: tijdens de 19de-eeuw kregen figuren als Josiah Warren, Lysander Spooner en Benjamin Tucker aandacht voor hun visie van anarchisme gebaseerd op de vrijheid van contract en privé-eigendom. En in de 20e-eeuw zijn denkers die woonachtig zijn binnen de Verenigde Staten de primaire ontwikkelaars en exporteurs van de anarcho-kapitalistische theorie geweest.
Toch hoort men niet te veel waarde aan deze geografische verdeling te hechten. Zowel de Franse anarchist Proudhon en de Duitse Max Stirner omarmden gemodificeerde vormen van individualisme, een aantal links-anarchisten (vaak Europese immigranten) bereikten bekendheid in de Verenigde Staten, en Noam Chomsky en Murray Bookchin, twee van de meest invloedrijke theoretici van het moderne links-anarchisme, verblijven beiden in de Verenigde Staten.
Wie zijn de grote anarchistische denkers?
De meest bekende links-anarchisten zijn waarschijnlijk Mikhail Bakunin en Peter Kropotkin. Pierre Proudhon wordt hier ook vaak bij genoemd, alhoewel zijn ideeën over de wenselijkheid van een gewijzigde vorm van prive-eigendom er toe leidden dat sommigen hem uitsluiten van het linkse kamp. (Enkele heterodoxe ideeën van Proudhon zijn onder andere de verdediging van het successierecht en zijn nadruk op de onvervalste tegenstelling tussen staatsmacht en eigendomsrechten.) Meer recentere linker-anarchisten zijn Emma Goldman, Murray Bookchin en Noam Chomsky.
Anarcho-kapitalisme heeft een veel recentere oorsprong in de tweede helft van de 20e eeuw. De twee meest bekende voorstanders van anarcho-kapitalisme zijn waarschijnlijk Murray Rothbard en David Friedman. Er waren echter een aantal interessante eerdere voorlopers, met name de Belgische econoom Gustave de Molinari. Twee andere 19de-eeuwse anarchisten die opgenomen zijn door de moderne anarcho-kapitalisten -met een paar kanttekeningen- zijn Benjamin Tucker en Lysander Spooner. (Sommige links-anarchisten zijn tegen deze adoptie, maar over het algemeen hebben Tucker en Spooner waarschijnlijk veel meer gemeen met anarcho-kapitalisten dan met links-anarchisten.)
Uitgebreidere overzichten van anarchistische personen kunnen gevonden worden in een aantal brede historische werken die verderop vermeld worden.
Hoe zou links-anarchisme werken?
Er zijn veel verschillende visies op dit punt. Tussen links-anarchisten zijn er sommigen die denken terug te keren naar een veel eenvoudiger, zelfs de pre-industriële, wijze van maatschappelijke organisatie. Anderen lijken van plan om moderne technologie en beschaving te handhaven (misschien op een meer milieuvriendelijke manier), maar uiteindelijk zonder particulier eigendom van productiemiddelen.
Hoe zou anarcho-kapitalisme werken?
Welke kritieken zijn er op het anarchisme?
"Een anarchistische samenleving, zonder centrale dwangmatige autoriteit, zou al snel ontaarden in gewelddadige chaos."
De Marxistische kritiek op links-anarchisme
De minarchistische aanval op het anarcho-kapitalisme
De conservatieve kritiek op anarchie
"We verkeren al in een staat van anarchie."
Welke andere anarchistische standpunten zijn er?
Welke morele rechtvaardigingen zijn aangeboden voor het anarchisme?
Wat zijn de belangrijkste debatten tussen anarchisten? Wat zijn de terugkerende argumenten?
"X is niet het ware anarchisme."
"Anarchisme van de variant X is onstabiel en zal leiden tot het opnieuw ontstaan van de staat."
"In een anarchistische samenleving waarin zowel systeem X en Y zou bestaan, zou X onvermijdelijk Y wegconcurreren."
"Anarchisme van het type X zou erger zijn dan de staat."
Et cetera
Hoe gaan anarchisten om met het "publieke goederen" probleem?
Het concept en het gebruik van Pareto-efficiënt in de economie
Het publieke goederen probleem
Zijn anarchisten pacifisten?
Absoluut Tolstoyaans pacifisme
Pacifisme als oppositie tegen de oorlog
Zijn er historische voorbeelden van de anarchistische samenlevingen?
Is het anarchisme niet een utopie?
Zoals Rothbard het bondig verwoordde: "Degene die alle wapens en beslissingsmacht in handen van de centrale overheid legt en dan zegt, 'Beperk uzelf'; is degene die werkelijk een onpraktische utopist is."
Veronderstellen anarchisten niet dat dat alle mensen van nature deugdzaam zijn?
Zijn anarchisten niet terroristen?
Hoe zou een anarchistische maatschappij bereikt kunnen worden?
Wat zijn enkele adressen van anarchistische websites?
Wat zijn enkele belangrijke anarchistische geschriften?
Appendix: Anarchisme definiëren
http://econfaculty.gmu.edu/bcaplan/def.htm
